Ośrodek Edukacji Ekologicznej LASY JANOWSKIE

 

 

 

Fragment wystawy przyrodniczej w Ośrodku Lasy Janowskie

 

Odkrywanie i poznawanie lasu

Podstawowa forma działalności edukacyjnej Nadleśnictwa Janów Lubelski, realizowana jest – w zależności od grup wiekowych – w formie gier i zabaw ruchowych, ćwiczeń, spacerów, wykładów i warsztatów. W zależności od wieku uczestników i potrzeb nauczycieli istnieje możliwość przeprowadzenia różnego typu zajęć tematycznych. Chodźmy, więc na łono przyrody, dajmy możliwość doświadczania, odkrywania a tym samym kształtowania postaw proekologicznych, które stanowią nasz nadrzędny cel.

Na terenie Nadleśnictwa Janów Lubelski istnieją różnorodne obiekty przygotowane do realizacji zadań z zakresu edukacji leśnej, pomocy szkołom w ich działaniach zbieżnych z zadaniami edukacji leśnej oraz na potrzeby wszystkich Gości lasu.

Ścieżki dydaktyczne to niezastąpiony sposób na realizację aktywnych metod edukacyjnych poprzez bezpośrednie obcowanie z przyrodą. Na terenie Lasów Janowskich dostępne są trzy ścieżki dydaktyczne o różnym stopniu trudności i długości, pozwalające realizować różnorodne tematy przyrodnicze i leśne.

 

Scenarusz zajęć na ścieżce przyrodniczej w rezerwacie Szklarnia

Klasa: V-VII szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły średnie.

Temat: Poznajemy walory przyrodnicze fragmentu Lasów Janowskich.

Cele ogólne:

¨     Przypomnienie nakazów i zakazów obowiązujących w lesie.

¨     Funkcje lasu.

¨     Zapoznanie z walorami przyrodniczymi rezerwatu Szklarnia.

¨     Przypomnienie form ochrony przyrody w Polsce.

¨     Pomniki przyrody jako jedna z form ochrony przyrody.

¨     Jak leśnicy gospodarują  w rezerwatach?

¨     Rozpoznawanie podstawowych gatunków drzew: sosna pospolita, świerk, jodła, buk, grab, olsza, dąb, kruszyna, leszczyna, brzoza.

¨     Rozpoznawanie gatunków roślin zielnych (np. borówki czernicy, borówki brusznicy, przylaszczki pospolitej, zawilca gajowego, czosnku niedźwiedziego), mchów (płonnika strojnego, torfowca błotnego, modrzaczka sinego, gajnika lśniącego) oraz paprotników (skrzypu leśnego, widłaka jałowcowatego, widłaka goździstego, orlicy pospolitej).

¨     Chronione gatunki roślin i zwierząt.

¨     Ochrona lasu: pułapki feromonowe, ochrona przeciwpożarowa w lesie.

¨     Budowa mrowiska. Znaczenie mrówek w lesie.

¨     Rola mszaków w biocenozie. Rozpoznawanie podstawowych gatunków mszaków.

¨     Podział powierzchniowy lasu.

¨     Kleszcze, komary, żmije – ciagle niebezpieczne!

¨     Wyrabianie współodpowiedzialności i poczucia poszanowania środowiska.

¨     Rozwijanie umiejętności współpracy w grupie. Uczniowie pracują w grupach według instrukcji – kart pracy.

Środki dydaktyczne: mapa, kompas, albumy i klucze do oznaczania roślin, taśma miernicza, wysokościomierz, ołówki, karty pracy.

Ćwiczenia:

¨     Ile lat ma to drzewo?

¨     Jak wysokie jest to drzewo?

¨     Posługiwanie się kluczami do oznaczania roślin i zwierząt.

Metoda: obserwacja terenowa, pomiar.

Forma zajęć: wycieczka, praca w grupach.

Pora roku: wiosna-jesień.

Czas trwania zajęć: 4godz.

 

Scenariusz zajęć terenowych w rezerwacie Imielty Ług

Klasa: V-VII szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne.

Temat: Poznajemy walory przyrodnicze rezerwatu Imielty Ług.

Proponowane tematy:

¨     Znaczenie terenów podmokłych w środowisku naturalnym.

¨     Zapoznanie z walorami przyrodniczymi rezerwatu Imielty Ług.

¨     Poznajemy porosty – budowa i różnorodność gatunkowa porostów w Polsce.

¨     Porosty jako najdawniejsze biowskaźniki zagrożeń.

¨     Flora torfowisk.

¨     Torfowiska, ich powstawanie i podział.

¨     Dlaczego należy chronić torfowiska? 

¨     Ślady zwierząt w lesie (m.in. co ciekawego możesz znaleźć na leśnej drodze, kuźnia - restauracja dzięcioła, bobrowe inżynierie). 

¨     Zwierzęta mokradeł.

¨     Ochrona przyrody w rezerwacie.

¨     Jak siedlisko wpływa na pokrój drzew - sosna na wydmie oraz na torfowisku.

¨     Konkurs na najlepszego przyrodnika.

Środki dydaktyczne: lornetki, kompasy, wysokościomierz, karty pracy, skala porostowa, ołówki, gra dydaktyczna „Dziupla”.

Ćwiczenia:

¨     Ile lat ma ta sosna?

¨     Jak wysokie jest to drzewo?

¨     Badanie stanu środowiska z pomocą skali porostowej.

¨     Rozpoznawanie z pomocą kluczy podstawowych gatunków drzew i krzewów leśnych: sosna pospolita, olsza, dąb, kruszyna, brzoza, jałowiec.

¨     Obserwacja ptaków w ich naturalnym środowisku.

¨     Wykorzystanie kart pracy: krzyżówki, quizy, rebusy itp.

Metoda: obserwacja terenowa, pomiar.

Forma zajęć: wycieczka, praca w grupach.

Pora roku: wiosna-jesień.

Czas trwania zajęć: 4godz.

Zmiana otoczenia, kontakt z przyrodą, powodują zaangażowanie emocji i zwiększają trwałość uzyskiwanych informacji. Zajęcia terenowe umożliwiają również sprawdzanie posiadanej wiedzy i wykształconych umiejętności w praktycznym działaniu, podejmowanym w naturalnych warunkach oraz stanowią doskonałą okazję do działań wychowawczych. Podczas zajęć w terenie możemy zwrócić uwagę na korzystny i niekorzystny wpływ człowieka na środowisko. Poznając życie organizmów żywych w ich naturalnym środowisku oraz obserwując zjawiska zachodzące w przyrodzie, dzieci uświadamiają sobie znaczenie środowiska naturalnego dla człowieka, widzą jego piękno i czyhające na nie zagrożenia w postaci zanieczyszczenia i dewastacji. Dlatego każde wyjście poza obręb budynku szkoły, tym bardziej gdy zajęcia odbywają się w najbliższej okolicy, jest cenną okazją do kształtowania postaw proekologicznych.

 

 

 

PROGRAM POBYTU GRUP SZKOLNYCH W RAMACH CZTERODNIOWEJ „ZIELONEJ SZKOŁY” NA TERENIE LEŚNEGO KOMPLEKSU PROMOCYJNEGO LASY JANOWSKIE (przykład)

 

Nadleśnictwo Janów zapewnia uczniom program pobytu pod opieka naszego pracownika od godziny 9 do 15. Prowadzenie zajęć jest bezpłatne. Poniżej podajemy przykładowy plan zajęć dla grupy młodzieży. Przyjmujemy grupy od wieku przedszkolnego aż do licealistów. Zapraszamy nauczycieli do realizacji własnych programów autorskich w Lasach Janowskich. 

Cele ogólne:

1. Zapoznanie z walorami przyrodniczymi, historycznymi i kulturowymi Lasów Janowskich oraz z zasadami funkcjonowania leśnego kompleksu promocyjnego.
2. Zapoznanie z zasadami prowadzenia gospodarki leśnej i problemami ochrony przyrody.
3. Rozbudzanie ciekawości o środowisku naturalnym poprzez bezpośredni kontakt z naturą              obserwację przyrody.
4. Podejmowanie działań praktycznych połączonych z bezpośrednią obserwacją elementów lasu i tego ekosystemu jako całości.
5. Kształtowanie wśród uczniów postawy przyjaciela lasu rozumiejącego jego prawa, funkcje oraz potrzebę    zachowywania bioróżnorodności.
6. Kształtować nawyki kultury ekolologicznej oraz poczucie moralnej i obywatelskiej odpowiedzialności za ochronę dóbr przyrody.

DZIEŃ 1

• Przyjazd grupy i zakwaterowanie (krótkie spotkanie kadry z przedstawicielem Nadleśnictwa w celu ustalenia spraw organizacyjnych).
• Obiad.
• Zwiedzanie wystawy przyrodniczej znajdującej się w budynku Ośrodka Edukacji  

              -    zapoznanie z walorami przyrodniczymi, historycznymi i kulturowymi regionu

              -    funkcje lasów - dlaczego warto chronić lasy? (dyskusja)

              -    omówienie poszczególnych eksponatów wystawy (m.in. rekonstrukcja pracowni

                    garncarskiej, monitoring przeciwpożarowy lasów, zwierzęta i rośliny Lasów Janowskich)

              -    prawne formy ochrony przyrody w Polsce i na terenie Lasów Janowskich - rozmowa z uczestnikami zajęć (uczniowie wymieniają znane im formy ochrony przyrody, prowadzący uzupełnia ich wiadomości)

-          zapoznanie ze specyfiką pracy tutejszych leśników ze względu na osobliwości przyrody (ekotyp sosny Solskiej, tokowisko głuszca, konik biłgorajski, działalność partyzancka)

-          rola wybranych gatunków zwierząt w przyrodzie

• Zwiedzanie ekspozycji taboru kolejki leśnej znajdującej się w sąsiedztwie budynku nadleśnictwa.
• Kolacja.
• Zabawy w sali dydaktycznej przy OEE ( np. warsztaty plastyczne, muzyczne lub poetyckie ) ewentualnie gry na świeżym powietrzu ( gra w piłkę nożną, koszykówkę, w badmintona, zgadywanka „kim ja jestem”) lub krótki spacer ścieżką dydaktyczną w sąsiedztwie OEE.

 

DZIEŃ 2

Program dnia uzależniony jest od warunków pogodowych.

• Śniadanie.
• Przejazd z OEE do trasy dydaktycznej w rezerwacie Szklarnia, przejście trasy i zapoznanie z następującą problematyką:

-          prawa lasu (zakazy i nakazy obowiązujące na terenie rezerwatów)

-          warstwowa budowa lasu

-          gleba – z pozoru martwy składnik ekosystemu leśnego (naturalni „sprzątacze”, znaczenie grzybów w lesie, obserwacja zwierząt żyjących w glebie, pod kamieniami i zbutwiałymi gałęziami)

-          życie mrowiska (obserwacja pracy mrówek i zwyczajów panujących w mrowisku, znaczenie i ochrona tych owadów w lesie)

-          oglądanie pni ściętych drzew i określanie ich wieku

-          słuchanie głosów lasu (śpiewu ptaków, szumu wiatru, trzasku gałęzi)

-          określanie zapachu ściółki, ziół, świeżo ściętych drzew itp.)

-          zagrożenie lasów od ognia.

W czasie wycieczki dzieci są aktywizowane do pracy za pomocą licznych gier, zabaw i minikonkursów (np.” wielkie poszukiwania”, odgrywanie cząstki przyrody, konkurs na  „najlepsze ucho. Uwaga dzieci jest w dużym stopniu skupiana na fakcie, że las to jeden wielki żyjący organizm. Organizuje się wiec zabawy typu: słuchanie bicia „serca” drzewa, wędrówka ociemniałego czy poszukiwanie drzew.

• Obiad.
•  Przejazd na Porytowe Wzgórze na miejsce bitwy partyzanckiej

-          zwiedzanie pola bitwy

-          krótki spacer po lesie

-          jakie zwierzęta żyją w rzece-doświadczenie

-          na co drzewom służy kora?

• Przejazd do ostoi konika biłgorajskiego (możliwość przejażdżki konikiem, gry na świeżym powietrzu np. kalambury).
• Kolacja.
• Dyskoteka..

DZIEŃ 3

• Śniadanie.
• Wycieczka rowerowa nad Zalew Janowski (gry i zabawy na plaży) oraz odwiedzenie żeremi bobrów
• Obiad.
• Wyjazd do rezerwatu Imielty Ług

-          obserwacja ptaków w ich naturalnym środowisku

-          rola wody w lesie ( ile wody pochłania mech, jaki jest miękki i przyjemny)

-          zapoznanie z praca dzięciołów

-          co znajduje się pod kora martwych drzew?

-          ochrona ginących i zagrożonych gatunków zwierząt

-          warsztaty plastyczne lub muzyczne w plenerze (nauka piosenki o lesie, rysowanie krajobrazów, liści lub   tego co najbardziej podobało się dzieciom w Lasach  Janowskich).

• Wizyta w pracowni garncarskiej w Łążku (możliwość samodzielnego lepienia naczyń z gliny ).
• Kolacja.
• Ognisko.

DZIEŃ 4

• Śniadanie. 
• Spacer po lesie, zbieranie pamiątek z pobytu, rozwiązanie konkursu na najpiękniejszy rysunek, na najlepszego przyrodnika oraz strażnika przyrody, dziecięce ślubowanie ekologiczne. 
• Obiad i pożegnanie Lasów Janowskich.
  

 

Przedstawiony program jest propozycją ramową . W miarę potrzeby lub niesprzyjających warunków pogodowych program ten może być modyfikowany

Przez cały pobyt dzieci w naszych lasach pragniemy dostarczyć im dużo radości, ruchu na świeżym powietrzu a jednocześnie poprzez liczne zabawy, gry, rebusy, zgadywanki zwrócić ich uwagę na piękno otaczającej nas przyrody. Wiedząc, że najlepszym sposobem edukacji dzieci i młodzieży jest niewątpliwie nauczanie i wychowywanie dzieci w kontakcie z naturą, staramy się aby nasze lekcje w lesie były znakomitą okazją do podglądania życia przyrody, słuchania jej odgłosów, poznawania najpospolitszych roślin oraz zachowań zwierząt. Podkreślamy wychowawczy aspekt wycieczek poprzez pokazywanie jak ludzie szpecą i niszczą przyrodę oraz jak ją ratują.